zeilen op de Waddenzee met zeilschip Ontmoeting

Ontmoeting Zeilreizen
Zeil Wijzer Op De Waddenzee

Govert van Veenendaal

Wadzeilen In De Praktijk

"Adviezen Vertrektijden Waddenzee"

Een standaard advies is niet te geven voor vertrektijden

Wel een aantal overwegingen die je kan maken voor een verstandige beslissing. De reddingsmaatschappijen zullen je dankbaar zijn, ze zitten namelijk niet op werk te wachten. Met de commerciŽle bergingsmaatschappijen is het anders natuurlijk...

"Vanuit Harlingen naar het Oost Wad zeilen"

Zeilen naar Ameland/Schiermonnikoog

Als je bijvoorbeeld naar Ameland wil is de eerste ondiepte op ongeveer 12km van Harlingen. Dit is de vlakte van Oosterbierum, het wantij van Kimstergat en verschillende geulen en prielen voor de Friese kust. Het is er tamelijk ondiep en de bodem is vrij vlak en modderig. Als het er hard waait is er niks vlaks meer aan qua golven dan. Ideaal is de eerste gelegenheid om het wantij over te komen. De Vlakte van Oosterbierum is het laatste punt van de hoog water. Ruim een half uur na Harlingen. Als het mee zit ben je makkelijk voor of rond hoog water op Ameland. Snel schepen met weinig diepgang kunnen in een tij naar Schiermonnikoog.

zeilen op zandbanken

Zeilen over ondieptes met een Friese zak of aardappelzak

Waar je ook rekening mee moet houden is dat je met veel wind meer water nodig hebt op de ondieptes. De boot gaat namelijk sterker zuigen bij een hogere snelheid. Extra reven is ook een oplossing. Met een platbodem kan je op ruimere koersen het grootzeil half laten zakken. Dat noem je dan een aardappelzak of Friese zak. Hou de giek in het midden flink hoog opgedrikt en de kraanlijn en schoot functioneren als achterstag. Voordeel is dat de gaffel onder de geÔmproviseerde achterstag doorgaat. Hierdoor is gijpen erg gemakkelijk. Je hoeft alleen maar door de wind te sturen en het zeil gijpt vanzelf. Dit is een veel veiligere en snellere manier dan gijpen met de grootschoot helemaal binnenhalen en uitvieren.

Met weinig wind zal je merken dat de wind op de zandbanken kompleet weg valt. Verder hangt het er natuurlijk vanaf of je moet kruisen, dan heb je aanzienlijk meer tijd nodig en voldoende water. Dat is een race tegen het tij. De meeste doen dat dan ook liever op de motor.

"Vertrekken vanaf Harlingen naar Terschelling of Vlieland"

De meeste mensen denken dat je met hoog water moet vertrekken naar "De Eilanden" vanaf Harlingen. Meestal is dat inderdaad een uitstekend moment om te vertrekken maar het is beslist geen wet van Mede en Perzen. Bij veel wind kan het prettig zijn om tegen de stroom in te varen. Alles gaat dan wat rustiger en gekontroleerder. Bedenk goed dat de schijnbare wind door de extra versnelling die je door de stroom krijgt ook hoger is. Hierdoor lijkt het nog harder te waaien dan feitelijk het geval is.

Hard zeilen onder zandbanken als opperwalletjes

Een argument om met laag water te vertrekken kan zijn dat je nog veel beschutting onder de opperwalletjes van de zandbanken hebt. Zo kan je met harde wind over relatief vlak water keihard zeilen. Wil je stroom tegen ga je over het begin van de vloed. Wil je stroom mee dan ga je over de laatste eb. Het hangt er sterk vanaf of het te bezeilen is. Bij een harde westelijke tegenwind moet je moteren langs de Pollendam. Leg een extra rif als je met veel wind voorstrooms vaart, geloof me het is niet overdreven.

Waterstand Schuitengat

Voordeel om rond laag water te vertrekken is ook dat je waarschijnlijk door het Schuitengat kan. Waarschijnlijk, omdat dit ook van de je diepgang afhangt. Stel de minst gelode diepte is een meter onder NAP. De waterstand die je dan nodig hebt is de diepgang van het schip min een meter. Is de diepgang van je schip een meter dan kan je dus over het Schuitengat met NAP 0. Is het 80cm met NAP-20. Is je diepgang 120cm dan is het met NAP+20 bevaarbaar. Informeer altijd bij de Brandaris voor de meest recente diepte en actuele waterstand en eventuele verhoging/ verlaging.

Zo vermijdt je de drukke Slenk.

Over de tijkentering varen

Onder normale omstandigheden als je een snelle oversteek wil maken van Harlingen naar Terschelling is de kentering van belang. Bij de afslag van de Vliestroom naar de Meep kom je in een andere stroomrichting. Dus als je vanuit de Blauwe Slenk de stroom mee hebt dan is de stroom in de Meep tegen en andersom. Tenzij je met het laagste puntje laagwater de Meep in gaat vanuit de Vliestroom. Je vaart als het ware de vloed tegemoet en spoelt zo naar binnen toe. Vervolgens is de stroom in de Slenk weer tegen en in het Schuitengat mee.

Leer meer over de aanloop Terschelling: Toelichting Jacobsruggen Aanloop Terschelling

Zeilen naar Vlieland

Wil je naar Vlieland met de stroom mee vanaf Harlingen en je vertrekt met hoog water dan krijg je een hele dikke stroom tegen in de Vliesloot. Ook hier zou je het zo kunnen plannen om over de kentering van eb naar vloed te varen. Zo bespaar je je het saaie tegenstrooms moteren. Laag water is bij Vlieland een stuk eerder dan in Harlingen of Terschelling. Raadpleeg hiervoor de stroomatlas.

Een ander onderwerp is de gofslag in het Stortemelk. Die is vooral afhankelijk van de windrichting en kracht en de stroom richting en kracht. Je kan daar in een fikse heksenketel belanden als je op het verkeerde moment komt, maar daarover meer in een ander artikel: Wisselwerking Wind En Stroom. Voor bootjes met weinig diepgang is het altijd een goeie optie om onder de Richel langs te gaan.

Ik kan hier niet alle speciefieke omstandigheden voor de hele Waddenzee behandelen maar overal gelden dezelfde princiepes en afwegingen.